نامه ها


با کودتای سال ۱۲۹۹ رضا خان بر علیه احمد شاه و به قدرت رسیدن وی، دوران تلخ و پر رنج زندگی کمال الملک آغاز گردید. او هرگز با رضا خان کنار نیامد.همین امر و فرصت طلبی و سعایت اطرفیان شاه موجب تحریک رضا خان بر علیه وی و شروع درگیری او با دربار شد. کمال الملک از طرف حکومت زیر فشار قرار گرفت. ابتدا بودجه مدرسه صنایع مستظرفه قطع شد  که منجر به کناره گیری استاد از خدمت گردید و پس از به قول خود استاد رفتار بعضی ها موجب کسالت روحی وی و هجرت او به حسین آباد نیشابور شد. استاد واپسین سال های عمر خود را که دوره ای سخت و پر از رنج بود، در آنجا گذرانید. در این دوران استاد ارتباط خود را به دلیل رنجیدگی خاطر با مردمان آن روزگار به کلی قطع نمود و جز با چند نفر از دوستان بسیار نزدیک و فرزندش، با هیچ کس ارتباطی نداشت. یکی از این یاران، دکتر قاسم غنی بود. وی که به تازگی از اروپا آمده بود، در باغ تقی آباد سالار معتمد با استاد آشنا شد و دیدار نخستین شان به مودتی صمیمانه و همیشگی انجامید. دو یار صمیمی با نگارش نامه ارتباط خود را به صورت مداوم و مرتب محفوظ نگاه داشتند  و بدین ترتیب سالهای پرمشقت پایانی عمر استاد به یاری این دوستی صمیمانه اندکی التیام یافت.
نامه های کمال الملک به استاد برای نخستین بار در جلد پنجم «یادداشت های دکتر قاسم غنی» با عنوان «نامه هــــای کمال الملک و محمد قزوینی به دکتر قاسم غنی» زیر نظر سیروس غنی و با مقدمه هاله اسفندیاری در لندن منتشر شد.هاله اسفندیاری درباره نامه هـــــــــای کمال الملک می نویسد: «دکتر غنی با دقت بسیار این نامه ها را به ترتیب تاریخ دریافت آن در صفحات آلبومی چسبانده و در کار هر نامه، پاکت آنرا نیز قرار داده بود. نامه های کمال الملک اغلب فاقد تاریخ است. تاریخی که در بالای نامه ها گذاشته شده است از روی پاکت گرفته شده. به همین جهت اگر نامه ای بدون پاکت بود فاقد تاریخ می باشد. بیشتر نامه ها از حسین آبـــــــاد فرستاده شده است. نامه ها همه به خط کمال الملک و اکثراً با مداد نوشته شده است. نامه های قدیمی تر خوش خط تر و هرچه رعشه دست بیشتر و دید کمال الملک ضعیف تر، خط او ناخواناتر می شده است. آخرین نامه های کمال الملک در این مجموعه به خط اطرافیانش است که مهر کمال الملک در پایین نامه زده شده است. اولین نامه مجموعه از تهران در سال ۱۳۰۶ ارسال شده است و تاریخ آخرین نامه ۱۳۱۹ می باشد.
مجموعه ایکه در این بخش ملاحظه می کنید گزیده ای است از نامه هایی که در کتاب "نامه های کمال الملک" به کوشش آقای علی دهباشی به چاپ رسیده است.